82 lata temu, 18 maja 1944 roku, polscy żołnierze z 2. Pułku Ułanów Podolskich zajęli ruiny klasztoru benedyktynów na Monte Cassino. Polski patrol wywiesił flagę biało – czerwoną na ruinach, a kapral Emil Czech, pochodzący z Bobowej, odegrał hejnał mariacki.
19 maja 1944 roku zakończyły się walki w bitwie o Monte Cassino (w bitwie o Rzym). Bitwa ta trwała od 17 stycznia do 19 maja 1944 r. Dopiero po trzech operacjach wojsk alianckich w czwartej operacji „Honker”, w której wziął udział 2. Korpus Polski udało się zdobyć wzgórze Monte Cassino z klasztorem i otworzyć drogę na Rzym.
Dopiero czwarte natarcie przyniosło sukces. Wzięły w nim udział 3. Dywizja Strzelców Karpackich, 5. Kresowa Dywizja Piechoty i 2. Brygada Pancerna.
W bitwie o Monte Cassino brali udział także mieszkańcy Ziemi Limanowskiej. Wśród nich najbardziej znany jest ks. pułkownik Józef Joniec 1900 – 1956 – kapelan 3. Dywizji Strzelców Karpackich. Oprócz niego w walkach brało udział około 20 mieszkańców powiatu limanowskiego.
Poniżej znajduje się niepełna lista.
I. Żołnierze, którzy polegli pod Monte Cassino:
1. starszy strzelec Wojciech Kowalski (1923 – 1944) z Porąbki,
2. starszy strzelec Józef Kulpa (1913 – 1944) ze Słopnic,
3. strzelec Jan Kurek (1906 – 1944) z Wilczyc,
4. sierżant Michał Misztur (1903 – 1944) z Mszany Dolnej,
5. sierżant Andrzej Puto (1915 – 1944) z Kasiny Wielkiej,
Spoczywają oni wszyscy na polskim cmentarzu wojennym pod Monte Cassino.
II. Żołnierze, którzy walczyli pod Monte Cassino, lecz zginęli w następnych miesiącach wojny:
1. Adam Szumański (1902 – 1944) z Limanowej (zginął w lipcu 1944 – spoczywa na cmentarzu wojennym w Loreto),
2. Zygmunt Pattocy (1916 – 1944) ze Słopnic (zginął w lipcu 1944 – spoczywa na cmentarzu wojennym w Loreto),
3. Władysław Burdek z Wilkowiska (zginął w lipcu 1944 – spoczywa na cmentarzu wojennym w Loreto),
4. Andrzej Żaba z Kasiny Wielkiej (zginął w lipcu 1944 – spoczywa na cmentarzu wojennym w Loreto),
5. Wiktor Jan Rączka ze Skrzydlnej (zginął w sierpniu 1944 – spoczywa na cmentarzu wojennym w Loreto).
III. Żołnierze, którzy walczyli i przeżyli wojnę:
1. ks. pułkownik Józef Joniec (1900 – 1956) z Limanowej,
2. porucznik Jan Bieda (1911 – 1985) ze Starej Wsi,
3. starszy kapral Franciszek Miłkowski (1917 – 1996) ze Skrzydlnej / Limanowej,
4. Jan Strug (1907 – 1967) z Sowlin,
5. Jan Tokarczyk (1900 – 1982) z Sowlin,
6. Józef Młynarczyk (1900 – 1965) ze Starej Wsi,
7. Mieczysław Szumilas ze Starej Wsi,
8. Julian Lisowski ze Słopnic,
9. Józef Kowalczyk z Lubomierza 1924 – żyje nadal.
tekst: Karol Wojtas; oprac. MAG
fot. ze zbiorów Karola Wojtasa
