„To nie koniec, lecz ważny punkt w poznawaniu dziejów Mszany Dolnej” – mówił Michał Wójcik w podsumowaniu premiery swojej najnowszej publikacji pt. „Fabryka. Monografia przedsiębiorstwa C. Warhanek w Mszanie Dolnej (1890–1948)”.
Autor – badacz i popularyzator lokalnej historii wielokrotnie podkreślał, jak znaczące przemiany zaszły w Mszanie Dolnej pod koniec XIX wieku. Pozwoliły one na zmianę struktury zatrudnienia i zmniejszenie liczby osób, pracujących w rolnictwie na rzecz przemysłu i usług. Monografia została poświęcona najważniejszemu przedsiębiorstwu – fabryce Warhanka,. Składała się ona z tartaku, bednarni i fabryki konserw rybnych, a jej istnienie przedłuża do dziś octownia (PPH Podhale sp. z o. o.). Książka ukazuje działalność przedsiębiorstwa w szerokim kontekście społecznym. Do Mszany Dolnej przybyli przedstawiciele inteligencji, a miejscowość stała się siedzibą sądu powiatowego i innych urzędów. W swoim przemówieniu Michał Wójcik wspomniał osoby i wydarzenia, o których wielokrotnie opowiadał podczas spacerów historycznych w okolicach ul. Fabrycznej. Konstanty Korytowski – właściciel dworu, udziałowiec spółki budującej kolej przyczynił się do „otwarcia Mszany Dolnej na świat” w latach 80. XIX stulecia. Stworzył również warunki dla rozwoju przedsiębiorczości, podejmując decyzję o budowie bocznicy kolejowej. Następnie Mszaną Dolną zainteresował się Karl Warhanek – czeski przemysłowiec, właściciel sieci fabryk przetwórstwa rybnego i fabryk beczek, usytuowanych w różnych miejscach Austro-Węgier. Z kolei Franciszek Dubowy na przełomie XIX i XX w. był dyrektorem mszańskiej fabryki, a następnie został wybrany wójtem Mszany Dolnej i przyczynił się do rozwoju miejscowości. Szczególnie istotna była kwestia emancypacji kobiet, które mogły samodzielnie rozporządzać swoimi dochodami. Jedną z najlepiej wykształconych i najlepiej zarabiających kobiet w Mszanie Dolnej była Helena z Piwońskich Kisiel. Żona sędziego Władysława Kisiela od 1913 roku zajmowała się księgowością z fabryce konserw. Jako dwunastolatek pracę w kancelarii fabryki podjął Stanisław Ciężadlik. Jego nieprzeciętne zdolności zauważył Franciszek Dubowy, który zabrał chłopca do Krakowa i pokazał dzieła mistrzów malarstwa. Dzięki temu Stanisław Cieżadlik sam wkroczył na drogę twórczą. Jak dodał Michał Wójcik, w książce czytelnik znajdzie również wiele innych interesujących informacji.
Wypowiedź autora została poprzedzona wykładem recenzenta monografii – prof. UJ dr. hab. Tomasza Kargola. Prelekcja przedstawiała sytuację gospodarczą w regionie Mszany Dolnej na przełomie XIX i XX wieku.
W premierze publikacji wzięło udział wielu gości, a wśród nich Konsul Generalny Austrii w Krakowie – Martin Gärtner oraz delegacje miast partnerskich z Węgier (Biri) i Słowacji (Niżna). Ponieważ tworzenie publikacji o fabryce stało się okazją do nawiązania kontaktów z rodzinnym miastem Karla Warhanka, 24 kwietnia partnerstwo zostanie potwierdzone podpisaniem umowy. O okolicznościach powstania i realizacji tej inicjatywy opowiadał Janusz Matoga, były przewodniczący Rady Miejskiej w Mszanie Dolnej. Miasto Polná reprezentował burmistrz Jindřich Skočdopole. Wraz z delegacją wręczył Michałowi Wójcikowi portret założyciela fabryki. Podczas premiery głos zabrali także: burmistrz Agnieszka Orzeł, Agnieszka Sasal – przewodnicząca Rady Miejskiej w Mszanie Dolnej, Marek Osak – Konsul Honorowy Republiki Czeskiej w Rzeszowie, starosta limanowski Mieczysław Uryga, wicestarosta Ewa Filipiak, Jerzy Wójciak – prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Mszanie Dolnej, Kacper Bierowiec – reprezentujący Piotra Kempfa – dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krakowie, Adam Lejczak – dyrektor wydawnictwa Księgarnia Akademicka. Całą uroczystość rozpoczął Bartosz Gocał – Komisji Kultury, Rekreacji i Promocji Rady Miejskiej w Mszanie Dolnej.
Nie zabrakło muzycznego akcentu. Najpierw zaprezentował się zespół „Zagórzańska Siła” pod dyrekcją Huberta Rapciaka, a następnie publiczność wysłuchała koncertu pt. „Muzyczna podróż w lata 20.” w wykonaniu nauczycieli Szkoły Muzycznej I stopnia w Niedźwiedziu. Zaśpiewali także członkowie Stowarzyszenia Górali Zagórzańskich „Zagórzanie”.
Patronat honorowy nad wydarzeniem pełnił dr inż. Piotr Kempf, dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krakowie, a patronat naukowy – Instytut Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Zdjęcia z drona wykonał Kacper Bierowiec.
fot. Tv28
